بررسی تهدید سیل بر فرآیند آبرسانی در کلانشهر رشت

اسدی, سید عباس; زعیم دار, مژگان; جوزی, سید علی

بررسی تهدید سیل بر فرآیند آبرسانی در کلانشهر رشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید عباس اسدی ¹

مژگان زعیم دار ²

سید علی جوزی ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت محیط زیست- مدیریت محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران.

² استادیار گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

³ استادگروه محیط زیست دانشکده عاوم و فنون دریایی دانشگاه ازاد تهران شمال،تهران ، ایران

چکیده

سیل یکی از متداولترین بلایای طبیعی است که اثرات و خسارات قابل توجهی را در آبرسانی به همراه دارد. بررسی زنجیره تأمین آب اقدامی ضروری است و تأخیر در آن باعث آسیب پذیری آن در برابر بحران های طبیعی می شود. هدف تحقیق بررسی تهدید سیل بر فرآیند آبرسانی است. روش پژوهش از جهت هدف از نوع کاربردی بوده و از رویکرد تلفیقی (کیفی و کمی) برای رسیدن به این هدف استفاده کرده است. در فاز کیفی به بررسی ادبیات نظری، سوالات مصاحبه با خبرگان و کارشناسان پرداخته شد. روش نمونه گیری هدفمند بوده و 14 نفر از اساتید مدیریت محیط زیست و کارشناسان حوزه آب انتخاب شدند. در فاز کمی، روش نمونه گیری غیراحتمالی در دسترس استفاده شد و 230 نفر از کارکنان و نیروهای شرکت آب و فاضلاب استان گیلان به سوالات پرسشنامه پاسخ دادند. در روش کیفی با نرم افزار MAXQDA 2020 و در روش کمی با رویکرد مدل سازی ساختاری و روش حداقل مربعات جزئی به تحلیل داده ها پرداخته شد. نتایج نشان داد که رابطه بین متغیرهای پنهان (بهسازی ، جلوگیری از ساخت بی‌رویه، کنترل و ارزیابی اولیه ، فراهم نمودن تاسیسات رزور و امکانات مقابله‌ای) بر تهدید سیل مثبت و معنادار بوده است. هم چنین رابطه مثبت و معناداری میان تمامی راهکارها و تهدید سیل وجود دارد. جلوگیری از ساخت بی‌رویه، فراهم نمودن تاسیسات رزور، بهسازی، امکانات مقابله‌ای و کنترل و ارزیابی اولیه به ترتیب بیشترین تاثیر را بر روی کاهش یا جلوگیری از تهدید سیل در فرآیند آبرسانی به کلانشهر رشت دارند.

کلیدواژه‌ها

بلایای طبیعی

آبرسانی

تهدیدات زیست محیطی

سیل

20.1001.1.24767131.1401.8.1.6.4

عنوان مقاله English

Studying Flood Threats for Water Supply Process in Rasht Metropolis

نویسندگان English

seyed abbas asadi ¹

mozhgan zaeimdar ²

seyed ali jozi ³

¹ PhD Student in Environmental Management, Faculty of Marine Science and Technology, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Environment, Faculty of Marine science and Technology, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

³ Full Professor Department of Environment, Faculty of Marine science and Technology, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran

چکیده English

The issue of preparedness and security against unexpected events is so important in today's world that developed countries devote an important part of their comprehensive national planning to it. Population growth, agricultural water demand, and climate change increase the likelihood of water shortages. Flood is one of the most common natural disasters that brings significant impacts and damages to water supply. Therefore, checking the water supply chain is a necessary demand, and delaying it causes instability and vulnerability to natural and human crises. The purpose of this research is to study the flood threat on the water supply process. This applied study uses an integrated approach (qualitative and quantitative) to achieve its purposes. In the qualitative phase, theoretical literature review and interviews with experts are discussed. The sampling method was purposeful and 14 environmental management professors and water experts were selected. In the quantitative phase, a non-probability sampling method was used and 230 employees and workers of the water and sewage company of Gilan province answered the questionnaire. MAXQDA 2020 software was used in the qualitative method. Also in the quantitative method, the data were analyzed with the structural modeling approach and partial least squares method. The results of the analysis showed that there are positive and significant coefficients between the hidden variables (improvement, preventing arbitrary construction, primary control and assessment, provision of reserve facilities and coping facilities) and the flood threat.

کلیدواژه‌ها English

Natural Disasters

Water Supply

Environmental Threats

Floods

[1] توکلی امینیان ثمانه، توانمندسازی پدافند غیرعامل در افزایش امنیت آبرسانی به ساکنین منطقه 9 شهر مشهد. اولین همایش زهکشی در کشاورزی پایدار؛ 1392؛ دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

[2] نفیسی فر سعید، حیدریه سید عبداله. طراحی الگوی فرهنگ سازی در مصرف بهینه آب شرب با روش داده بنیاد. فصلنامه راهبرد اجتماعی-فرهنگی. 1400؛ 10 (38): 39-64.

[3] حسینی امینی حسن، موسی زاده حسین، بخشی امیر، سارلی رضا. سنجش آسیب پذیری ساختار شهری از منظر پدافند غیرعامل در زمان بحران (مطالعه موردی: شهر گمیشان). فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی. 1398؛ دوره 14، 2 (پیاپی 47): 509-530.

[4] آزادخانی پاکزاد، حسین زاده جعفر، کمری شکوفه. بررسی میزان آسیب پذیری تأسیسات شهر ایلام در برابر مخاطرات محیطی (سیل) با رویکرد پدافند غیرعامل. مجله علمی پژوهشی مخاطرات محیط طبیعی. 1400؛10(29): 33-52.

[5] رزمجوئی نازیلا، مهدوی محمد، افخمی حمیده، محسنی ساروی محسن، معتمد وزیری بهارک. کنترل سیل و تامین آب موردنیاز جهت آبیاری فضای سبز با استفاده از طرح مدیریت استحصال رواناب های شهری (مطالعه موردی: منطقه 22 تهران). علوم و تکنولوژی محیط زیست. 1397؛20(4): 98-109.

[6] موسوی پدرام، دشتی احمد، بختیاری اصل فرزاد، بلند نظر سجاد، صالح زاده محمد. تاب آوری تصفیه خانه آب در برابر تهدید سیل. سومین کنگره علوم و مهندسی آب و فاضلاب ایران؛ 1399؛ شیراز.

[7] Westlund H. Social capital and governance for efficient water management: Chapter 5. In. Kobayashi K, Syabri I, Ari IRD, Jeong H (Eds). Community Based Water Management and Social Capital. London: IWA Publishing; 2014. p. 59-68.

[8] Shiva V. Water wars: Privatization, pollution, and profit. North Atlantic Books; 2016.

[9] آقابابائی نفیسه. امکان سنجی استفاده مجدد از پساب تصفیه خانه فاضلاب شهر تفرش در کشاورزی. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 1398؛ 6 (13): 1774-1782.

[10] Madani K. Water management in Iran: what is causing the looming crisis?. Journal of environmental studies and sciences. 2014; 4(4): 315-28.

[11] نصرآبادی اسماعیل. شواهد زیست‌محیطی بحران آب ایران و برخی راه‌حل‌ها. نشریه راهبرد اجتماعی-فرهنگی. 1394؛ 4(15): 89-65.

[12] Madani K, AghaKouchak A and Mirchi A. Iran’s socio-economic drought: challenges of a water-bankrupt nation. Iranian Studies. 2016;49(6): 997-1016.

[13] Kim J, Deshmukh A, and Hastak M. A framework for assessing the resilience of a disaster debris management system. International journal of disaster risk reduction. 2018; 28: 674-87.

[14] Cerchiello V, Ceresa P, Monteiro R, and Komendantova N. Assessment of social vulnerability to seismic hazard in Nablus. Palestine. International journal of disaster risk reduction. 2018; 28, 491-506.

[15] Yoon S, Lee YJ, and Jung H J. A comprehensive framework for seismic risk assessment of urban water transmission networks. International journal of disaster risk reduction. 2018;31:983-94.

[16] مختاری سمیه. راهکارهای کنترل سیلاب، مسکن و محیط روستا. 1388؛ 28 (126): 89-72.

[17] فتاحی محمد مهدی ، جاویدکیا حمیدرضا. بررسی تاثیر پخش سیلاب بر منابع آب زیرزمینی و کنترل سیل منطقه جعفرآباد قم. ارائه شده در: نخستین همایش کشوری چالش‌ها و بحران‌های آب در حوزه دریاچه نمک؛ 1393؛ قم، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.

[18] علیجانی بهلول. اقلیم شناسی سینوپتیک. انتشارات سمت. چاپ اول. 1381.

[19] شهریاری امیر، ژیان نوید، اشرف‌زاده افشین، سعادتی پاچه کناری سیده سمیرا. پهنه بندی سیلاب و تعیین منحنی دبی اشل رودخانه چافرود در استان گیلان. ارائه شده در: سیزدهمین کنفرانس هیدرولیک ایران؛ 1393؛ تبریز.

[20] عبدالهی مجید. مدیریت بحران در نواحی شهری. انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور. چاپ دوم. 1382.

[21] Şen Z. Reservoirs for water supply under climate change impact—a review. Water Resources Management. 2021 Sep;35:3827-43.

[22] Qin G, Liu J, Xu S, Sun Y. Pollution source apportionment and water quality risk evaluation of a drinking water reservoir during flood seasons. International journal of environmental research and public health. 2021 Feb;18(4):1873.

[23] Pamungkas A, and Purwitaningsih S. Green and grey infrastructures approaches in flood reduction. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment. 2019; 10 (5): 343-62.

[24] Gleason Espíndola JA, Cordova F, Casiano Flores C. The importance of urban rainwater harvesting in circular economy: the case of Guadalajara city. Management Research Review. 2018 Jun 5;41(5):533-53.

[25] Nayak MA, Herman JD, Steinschneider S. Balancing flood risk and water supply in California: Policy search integrating short‐term forecast ensembles with conjunctive use. Water Resources Research. 2018 Oct;54(10):7557-76.

[26] Koleva MN, Calderón AJ, Zhang D, Styan CA, Papageorgiou LG. Integration of environmental aspects in modelling and optimisation of water supply chains. Science of The Total Environment. 2018 Sep 15;636:314-38.

[27] ریاحی پور مجید، کلانتری محسن، پیری عیسی. مدیریت و برنامه ریزی بحران در تأسیسات آب شرب شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی شهر یاسوج). مجله آب و فاضلاب. 1399؛ 31 (2):130-136.