هیدروفیزیک

هیدروفیزیک

پهنه‌بندی کیفی آب رودخانه ماشلک اطراف محل دفن پسماند با استفاده از شاخص کیفیت آب‌های سطحی و سامانه اطلاعات جغرافیایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه برنامه ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران شمال
2 گروه برنامه ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
3 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
چکیده
رودخانه ماشلک یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های منتهی به دریای خزر است. هدف از این مطالعه پهنه‌بندی کیفی آب‌های سطحی (رودخانه ماشلک اطراف محل دفن پسماند با استفاده از شاخص کیفیت آب‌های سطحی ایران (IRWQIsc) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) بوده است. در این مطالعه مقطعی، پارامترهای کیفی موردنیاز برای محاسبه شاخص کیفی IRWQIsc شامل هدایت الکتریکی، pH، درصد اکسیژن اشباع، سختی کل، کدورت، اکسیژن موردنیاز شیمیایی، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، نیترات، فسفات، آمونیاک، کلی فرم مدفوعی انتخابی به مدت شش ماه در فصل زمستان و تابستان (سال 1401) با استفاده از روش استاندارد اندازه‌گیری شدند. با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه، شاخص کیفیت آب‌های سطحی برای ایستگاه‌های 2 و 3 در فصل تابستان به‌ترتیب 29 و 09/21 و در ایستگاه 3 فصل زمستان با 82/21 در طبقه توصیفی بد و در ایستگاه‌های 1 در فصل زمستان با 18/55 و فصل تابستان با 45/48 در طبقه توصیفی متوسط قرار گرفتند. از بالادست رودخانه به سمت پایین‌دست عدد شاخص در هر دو فصل روند نزولی داشتند و شرایط کیفی رودخانه کاهش یافته بود. بر اساس نتایج یادشده به‌کارگیری شاخص IRWQIsc و سامانه اطلاعات جغرافیایی امکان نظارت و مدیریت منابع آلوده‌کننده آب رودخانه توسط ارگان‌های ذی‌ربط (نظارت دقیق‌تر بر روند فعالیت‌های صنایع و مراکز خدماتی پیرامون رودخانه ماشلک توسط اداره کل محیط‌زیست استان و...) فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Qualitative zoning of surface water (Mashlak River around the waste landfill site) using Iran's surface water quality index (IRWQIsc) and geographic information system (GIS)Qualitative zoning of surface water (Mashlak River around the waste landfill

نویسندگان English

Mahdieh Seifollahi 1
Roxana Moogouei 2
Mozhgan Zaeimdar 3
1 Department of Environmental Planning, management and Education, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Environmental Planning, management and Education, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Environment, Faculty of Marine science and Technology, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The Mashalak River is one of the most significant waterways leading to the Caspian Sea. This study aimed to conduct a qualitative assessment of the surface water quality in the Mashalak River, particularly around a landfill site, using Iran’s Surface Water Quality Index (IRWQIsc) and Geographic Information System (GIS) tools. In this cross-sectional study, we measured the essential qualitative parameters needed to calculate the IRWQIsc, including electrical conductivity, pH, percentage of saturated oxygen, total hardness, turbidity, chemical oxygen demand, biochemical oxygen demand, nitrate, phosphate, ammonia, and total fecal coliforms over six months in both winter and summer (1401), employing standard methods. The results indicated that the IRWQIsc values for stations 2 and 3 were 29 and 21.09, respectively, during the summer season, while station 3 recorded a value of 21.82 in the winter. Station 1 showed values of 55.18 in winter and 45.48 in summer, placing it in the moderate descriptive class. Across both seasons, the index values decreased from the upstream to the downstream sections of the river, indicating a deterioration in water quality. Based on these findings, the use of the IRWQIsc index in conjunction with GIS allows for effective monitoring and management of river water pollution sources. This approach can be utilized by relevant authorities, such as the provincial environmental department, to enhance oversight of industrial and service activities around the Mashalak River.

کلیدواژه‌ها English

IRWQIsc Index
Geographical Information System (GIS)
Mashlak River
Water Pollutant Sources
Monitoring
]1[ فرید گیگلو بهنام، قضاوی رضا، دخانی سیامک. ارزیابی تأثیر تغییرات اقلیمی بر کیفیت آب رودخانه مرزی ارس با استفاده از روش‌های آماری مدلSWAT و شاخص WQI، نشریه علمی – پژوهشی مهندسی و مدیریت آبخیز.1400؛ 13(4): 718-31.
[2] Barbulescu A, Barbes L, Dumitriu CS. Assessing the Water Pollution of the Brahmaputra River Using Water Quality Indexes. Toxics. 20219; 297.
[3] Jamal Uddin Md, Jeong YK. Urban river pollution in Bangladesh during last 40 years: potential public health and ecological risk, present policy, and future prospects toward smart water management, Heliyon. 2021; 1-23.
]4[ پاکزاد توچایی ساحل، کاظمی علی. اندازه‌گیری بیسفنولA ونونیل فنول در مصب رودخانه‌های مرکزی دریای خزر و تعیین کیفیت آب با استفاده از شاخص‌های کیفی آب WQI. مجله آب و فاضلاب.1401؛33(1): 12-26.
[5] Sharma P, Kaushik A. Riverine water quality engendered by policy interventions, episodic socio-cultural activities, and the COVID-19 pandemic lockdown: A case study of upper and middle Ganga, India, International Journal of Geography, Geology and Environment. 2023; 5(1): 15-24.
]6[ میرزایی روح اله، عباسی نسترن، ساکی زاده محمد. بررسی کیفیت آب رودخانه‌های جاری در استان بوشهر با استفاده از شاخص کیفیت آب طی سال‌های 92-1390، دوماهنامه طب جنوب، پژوهشکده زیست- پزشکی خلیج‌فارس، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر.1396؛ 20(5): 470- 80.
]7[ خنک آرش، سرائی تبریزی مهدی، بابازاده حسین، صارمی علی، محمدی قلعه نی مهدی. مدل‌سازی کیفیت آب رودخانه سفیدرود با استفاده از نرم‌افزار Qual2kw .مجله پژوهش آب ایران.1400؛ 15(1): 121-31.
]8[ مظلومی محمد، حاتمی علی، مریدی علی، خلیلی رضا. ارزیابی حساسیت شاخص‌های کیفیت آب بنیاد ملی بهداشت و شاخص کیفیت آب سطحی ایران بر کیفیت آب رودخانه نکارود. مجله مدیریت آب و آبیاری.1402؛ 13(3): 581-92.
]9[ زمانی رسول، محمودی حامد، امینیان سحر، بیاتی سمیرا، چمنی عاطفه. بررسی تغییرات زمانی کیفیت آب رودخانه زاینده‌رود با استفاده از شاخص.IRWQIsc مجله مهندسی بهداشت محیط.1402؛10(4):398- 411.
]10[ آقایی مهراب، حشمت پور علی، قره محمود لو مجتبی، سیدیان سید مرتضی. بررسی کیفیت آب رودخانه چهل چای با استفاده از شاخص .IRWQIsc مجله علوم و تکنولوژی محیط‌زیست. 1399؛ 22(5): 153-166.
]11[ خلیلی رضا، منتصری حسین، متقی حامد، جلیلی محمدباقر. ارزیابی کیفیت آب رودخانۀ تالار استان مازندران با استفاده از ترکیب شاخص‌های کیفیت آب و مدل‌سازی چندمتغیره. مدل‌سازی و مدیریت آب‌وخاک. 1400؛1(4): 30-47.
[12] Sutadian AD, Muttil N, Yilmaz AG, Perera BJ. Development of river water quality indices—a review. Environmental monitoring and assessment. 2016 Jan;188:1-29.
]13[ قلی زاده محمد، حیدری امید. ارزیابی کیفیت رودخانه گرگان‌رود بر پایه شاخص‌های کیفی آب‌های سطحی در محدوده شهر گند کاووس. مجله سلامت و محیط‌زیست.1399 ؛13(1): 33-48.
[14] Misaghi F, Delgosha F, Razzaghmanesh M, Myers B. Introducing a water quality index for assessing water for irrigation purposes: A case study of the Ghezel Ozan River. Science of the Total Environment. 2017 Jul 1;589:107-16.
[15] Al-Mayah WT, Al-Mayyahi SOM, Al- Shammary SH. Water quality assessment in terms of water quality index (WQI): A case study of the Tigris River, Baghdad, Iraq, IOP Conf. Series: Earth and Environmental. 2021; 779: 012078.
[16] Nizar FS, Mohd Ghazi R, NR. Awang and M Muhammad. Assessment of Kelantan River water quality using water quality index (WQI), IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science.2021; 842: 012005.
[17] Kwon HG, Jo CD. Water quality assessment of the Nam River, Korea, using multivariate statistical analysis and WQI. International Journal of Environmental Science and Technology. 2023; 20: 2487–2502.
[18] Gikas GD, Lergios D, TsihrintzisVA. Comparative Assessment of the Application of FourWater Quality Indices (WQIs) in Three Ephemeral Rivers in Greece. Water .2023; 15: 1443.
[19] Ravi N, Kumar Jha P, Varma K, Tripathi P, Kumar Gautam S, Ram K, Kumar M, Tripathi V. Application of water quality index (WQI) and statistical techniques to assess water quality for drinking, irrigation, and industrial purposes of the Ghaghara River, India. Total Environment Research Themes.  2023; 6, 100049.
[20] Elsayed Gabr M, Soussa H. Assessing surface water uses by water quality index: application of Qalyubia Governorate, Southeast Nile Delta, Egypt, Applied Water Science.2023; 13: 181.
]21[مقدم یکتا نازلی، رفعتی مریم، کریمی عبدالرضا، سجادی نوشین. بررسی کیفیت آب رودخانه شهری و ارزیابی تناسب آن‌ها با کاربری حفاظت از محیط‌زیست (مطالعه مورد رودخانه کن)، مجله محیط‌زیست و مهندسی آب. 1401؛ 8، (3): 738 -52.
]22[پاشازاده لاله زینب، جعفری هادی، واعظی هیرعبدالرضا. ارزیابی کیفیت آب رودخانه آجی چای (دشت تبریز) بر اساس شاخص‌های کیفی مصارف ویژه؛ نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران.1400؛ 11(44): 344-66.
]23[ قمرنیا هوشنگ، پالاش میثم، پالاش زلیخا. ارزیابی کیفیت آب رودخانه گلین در استان کرمانشاه با استفاده از شاخص کیفیت آب و شاخص آلودگی رودخانه، مجله سلامت و محیط‌زیست، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن علمی بهداشت محیط ایران.1401؛ 15(3): 441 - 56.
]24[ چراغی میترا، ظهیری جواد، مرادی سبزکوهی عادل، مرادی شهرام. ارزیابی کیفیت آب رودخانه شوربارک بر پایه شاخص‌های کیفی آب‌های سطحی در محدوده شهر هفتکل، استان خوزستان. مجله مطالعات علوم محیط‌زیست.1402؛ 8(4): 7587-94.
]25[ زمانی احمد، محمودی رسول، قائد امینی فاطمه، نجفی مریم. الگوی توزیع مکانی کیفیت آب رودخانه پیرغار با استفاده از شاخص کیفیت آب NSFWQI)) و سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS))، مجله علوم و تکنولوژی محیط‌زیست. 1400؛ 23(2): 73-86.
]26[ رادمهر محبوبه، مقیمی کندلوس علی، صلواتی مژگان، حکیمی آسیابر سعید. بررسی تغییرات غلظت فلزات سنگین و شاخص‌های آلودگی رسوبات سطحی رودخانه ماشلک نوشهر(استان مازندران). مجله رسوب‌شناسی کاربردی.1401؛ 10 (19): 131-49.
]27[ قنبری فاطمه، عابدین‌زاده نیلوفر، آلیانی حمیده.شناسایی آثار محیط‌زیستی محل‌های دفن پسماند با استفاده از معیارهای مکان‌یابی (مطالعه موردی: محل دفن پسماند شهر رشت). پژوهش‌های محیط‌زیست1395؛ 6 (12): 36 – 70.
]28[ اسماعیلی رضا، رفیعی محسن، لرستانی قاسم، بزرگمهر کیا. طبقه‌بندی مخاطرات رودخانه‌های شهری (مطالعه موردی: استان مازندران، شهر نوشهر). جغرافیا و مخاطرات محیطی. 1397؛ 26(1): 37-51.
]29[ استانداری مازندران، 1399. طرح جامع مدیریت پسماند استان مازندران، کمیته تخصصی پسماند، دفتر امور شهری و شوراهای استانداری مازندران، ایران.
]30[ سازمان حفاظت محیط‌زیست خوزستان، 1402.
[31] Raheja H, Goel A, Pal M. Evaluation of groundwater quality for drinking purposes based on machine learning algorithms and GIS. Sustain. Water Resour. Manag. 2024; 10: 11.
[32] Naz I, Ahmad I, Aslam RW, Quddoos A, Yaseen, A. Integrated Assessment and Geostatistical Evaluation of Groundwater Quality through Water Quality Indices. Water. 2024; 16: 63.
[33] WHO. Guidelines for drinking-water quality. WHO chronicle. 2011;38(4):104-8. Recommendations. – 3rd ed.
]34[ قربانپور بیژن، کریمی شهرام. بررسی تغییرات غلظت نیترات و فسفات در آب رودخانه اشمک کوچصفهان – زیباکنار، نشریه علمی اکوبیولوژی تالاب – دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. 1398؛ 41(11): 73-84.
]35[ دادخواه تهرانی مجتبی، کریمی درمیان سهیل، مریدی علی، خلیلی رضا. ارزیابی کیفیت آب رودخانه چالوس بر اساس شاخص‌های کیفی IRWQIsc وNSFWQI، مطالعات علوم محیط‌زیست.1402؛ 8(3): 7064-72.
]36[ عباس پور مجید، جاوید امیرحسین، حبیبی اوین. تعیین پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه و بررسی روند تغییرات سالیانه آن. مجله علوم و تکنولوژی محیط‌زیست.1392. 15(4): 1-11.
]37[ شیرزادنیا جواد، حشمت پور علی، فتح‌آبادی ابوالحسن، اکبری رضا. نقش زیرحوضه‌ها در پارامترهای کیفیت آب رودخانه چهل‌چای. مجله محیط‌زیست و مهندسی آب.1396؛ 3(4): 378-90.
]38[ توکل میترا، شایقی منصوره، منوری سید مسعود، کرباسی عبدالرضا. ارزیابی آلودگی ناشی از کارگاه‌های پرورش ماهی قزل‌آلا(مطالعه موردی رودخانه هراز). مجله علوم و تکنولوژی محیط‌زیست. 1399؛ 22(5): 1-22.
[39] Gunarathna KGKR, Samarakoon MB. Water Quality Index Based Analysis for Variation of Water Quality in Gin River, Sri Lanka, Gunarathna, J. Envir. Eng. Sci 2023; 9: 225-44.
[40] Jahidul Islam Md. A Study on Seasonal Variations in Water Quality Parameters of Dhaka Rivers, Iranica Journal of Energy and Environment. 2024; 15(1): 91-99.
 [41] Ghamarnia H, Palash Z, Palash M. Evaluation of Golin river quality in Kermanshah province using the standard surface water resources quality index of Iran (IRWQISC), Journal of Applied Research in Water and Wastewater.2023; 10 (1): 7-14.
[42] Subramanian A, Baskar S. Water quality assessment of Noyyal River using water quality index (WQI) and multivariate statistical techniques, WATER SCIENCE. 2022; 36(1): 85–98.
 [43] Amadou Toured SB, Samakec M, Zheng T. Assessment of the water quality of the Niger River in Bamako, Mali, based on the Water Quality Index Lamine Ousmane Sangarea, Water Supply. 2023; 23 (2): 1-17.
[44] Parween S, Alam Siddique N, Mahammad Diganta MT, Olbert AI, Galal Uddin Md. Assessment of urban river water quality using modified NSF water quality index model at Siliguri city, West Bengal, India, Environmental and Sustainability Indicators.2022; 16: 1-14.
[45] Prabagar S, Thuraisingam S, Prabagar J. Sediment analysis and assessment of water quality in spacial variation using water quality index (NSFWQI) in Moragoda canal in Galle, Sri Lanka, Waste Management Bulletin.2023; 15–20.
]46[ کرامت نژاد افضلی، خبازی مصطفی، بیاتانی فاطمه. پهنه‌بندی کیفی آب رودخانه کارون بر مبنای شاخص کیفی و بهره‌گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی. مطالعات علوم محیط‌زیست.1402؛ 8(1): 7762- 83.

  • تاریخ دریافت 29 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 07 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1403