بررسی میدانی پراکندگی رسوبات معلق و دانه‌بندی رسوبات بستر خور تیاب برای یک دورۀ جزرومدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی حمل و نقل دریایی، دانشکده مهندسی دریا، دانشگاه امیرکبیر شاخه بندرعباس

چکیده

کانال‌های آبی و خور‌ها که در قسمت آب‌های داخلی قرار دارند، مناطقی هستند که مستقیماً به دریا‌ها متصل می‌شوند و امکان دسترسی به آب‌های آزاد را فراهم می‌کنند. خور تیاب که در فاصلۀ 30 کیلومتری جنوب شهر میناب واقع شده است نیز کانالی آبی است که به خلیج فارس و منطقۀ استراتژیک تنگۀ هرمز متصل است. پژوهش پیشِ‌رو نتایج اندازه‌گیری میدانی در پنج ایستگاه در خور مذکور، جهت بررسی علمی و دقیق رسوبات معلق و دانه‌بندی رسوبات بستر، با استفاده از کدورت‌سنج متصل به دستگاه CTD و نمونه‌برداری با بطری نمونه‌بردار نیسکین وگرب است. اندازه‌گیری‌ها در دو نوبت -نقطه به نقطه به روش رفت و برگشتی در تاریخ 23 مهر 94 و به روش ایستا در تاریخ 28 آبان 94 در یک سیکل کامل جزرومدی- صورت گرفت. نتایج اندازه‌گیری‌ها بیانگر افزایش رسوبات معلق در زمان جزر است که بیشترین رسوبات به حیطۀ ابتدای کانال تعلق دارد. دانه‌بندی رسوبات نشان می‌دهد که از دهانۀ خور به سمت بالا‌دست، دانه‌بندی بستر کاهش پیدا می‌کند؛ بدین ترتیب که در ابتدای کانال، دور‌ترین ایستگاه از دهانۀ خور، مقدار سیلت و لای برابر با 71/40درصد است، در حالی که این مقدار در نزدیکی دهانۀ کانال به 48/3 درصد می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Field Investigation on Distribution of Suspended Sediment and Bed Grin Size on Tiab Estuary during One Tidal Cycle

نویسندگان [English]

  • Maryam Rahbani 1
  • Masoud Ranjbari 2
  • Danial Ghaderi 3
1 Assistant professor in Physical Oceanography, Department of Marine Science and Technology, University of Hormozgan
2 MSc Student in Physical Oceanography, Department of Marine Science and Technology, University of Hormozgan
3 MSc Student in Marine Transportation Engineering, AmirKabir University of Technology

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tiab Estuary
  • suspended sediment
  • Grain size
  • bed load
  • Turbidity
  • bottle sampler

They can be therefore the mouth of a route through the open oceans. Tiab Estuary, located 30 kms away from the Minab city, is a channel overflowed to the Persian Gulf and the Strait of Hormuz. In this field investigation 5 stations along the channel have been selected for measurements. Two cruises were carried out in the 23rd of Mehr and 28th of Aban of 1394 (October 15 to November 19, 2015).  In the former cruise the measurements were carried out along the channel for a period of about 12 hours. The latter cruise however, took place at the middle of the channel during one tidal cycle.  The instruments used, were a CTD, a Niskin sampler bottle, and a grub. The results derived from this investigation show that the increase in the suspended sediment concentration happen during the ebb condition, specifically at the mouth of the estuary. It was also found that the grain size distribution of the bed load is decreasing from the mouth of the channel toward the basin. At the basin the silt and clay percentage is about 40.71%, while at the mouth of the channel this amount reduces to about 3.48%.

[1]     حسینی ارانی امیر،  قاضی اندرور مجید. واکاوی تدابیرمقام معظم رهبری در خصوص اهمیت دریا، لزوم حضور در دریا های آزاد و توسعه دریا محور. ارائه شده در :اولین همایش ملی توسعه سواحل مکُران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران؛ 1391 بهمن ماه 28-30؛ کنارک، ایران.

[2]       Van Rijn LC. Principles of sediment transport in rivers, estuaries and coastal seas. Amsterdam: Aqua publications; 1993.

[3]       Wei T, Chen Z, Duan L, Gu J, Saito Y, Zhang W, Kanai Y. Sedimentation rates in relation to sedimentary processes of the Yangtze Estuary, China. Estuarine, Coastal and Shelf Science. 2007; 71(1): 37-46

[4]       برقعی مینا. بررسی رسوبات معلق و رسوبات بستر در شاخه جزرومدی خور تیاب ]پایان‌نامه[. بندرعباس: دانشگاه هرمزگان؛ اسفند 1392.

[5]     علی‌حمزه ماندانا، دهقانی محسن، دانه‌کار افشین. بررسی وضعیت زیست محیطی خورهای بندرعباس؛ الزامات بیشتر برای حفاظت خورها. بندر ودریا. 1386؛147(12):116-119.

[6]     بهروزی راد بهروز، حسن زاده‌کیابی بهرام. شناسایی و مقایسه فصلی تنوع و تراکم پرندگان آبزی تالاب‌های بین المللی کلاهی و تیاب در تنگۀ هرمز. علوم محیطی. 1387؛5(3):113-126.

[7]     صفاایسینی هنگامه، دانه‌کار افشین، کامرانی احسان. بررسی ساختار جنگل‌های حرا در حوزه کولقان، تیاب و کلاهی در تنگۀ هرمز. علوم محیطی. 1385؛11(1):1-10.

[8]     اداره بندر و دریانوردی شهید باهنر. مطالعات تکمیلی و طراحی پایه مرحله اول توسعه بندر تیاب. شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس؛ 1391. )سند مناقصه EPC کد 1050).

[9]       Deloffre J, Verney R, Lafite R, Lesueur P, Lesourd S, Cundy AB. Sedimentation on intertidal mudflats in the lower part of macrotidal estuaries: sedimentation rhythms and their preservation. Marine Geology. 2007;241(1):19-32.

[10]    Lesourd S, Lesueur P, Fisson C, Dauvin JC. Sediment evolution in the mouth of the Seine estuary (France): A long-term monitoring during the last 150 years. Comptes Rendus Geoscience. 2016 Aug 3;348(6): 442-50.

[11]    Rahbani M. A comparison between the suspended sediment concentrations derived from DELFT3D model and collected using transmissometer– a case study in tidally dominated area of Dithmarschen Bight. Oceanologia. 2015 Mar 31;57(1):44-9.

[12]    Allen GP, Salomon JC, Bassoullet P, Du Penhoat Y, De Grandpre C. Effects of tides on mixing and suspended sediment transport in macrotidal estuaries. Sedimentary Geology. 1980 Apr 1;26(1-3):69-90.

[13]    لاری کامران، بابابیک امیرحسین. برآورد نرخ انتقال رسوب کانال دسترسی خور موسی در بندر امام خمینی. مجلۀ علوم و فنون دریایی. 1389؛9(3):63-71.

[14]    Cuvilliez A, Lafite R, Deloffre J, Lemoine M, Langlois E, Sakho I. River flow control on intertidal mudflat sedimentation in the mouth of a macrotidal estuary. Geomorphology. 2015 Jun 15;239:174-81.

[15]   آراسته علی. بررسی مکانیزم رسوبگذاری در شاخابه‌های تحت اثر امواج و جریانهای دریایی با استفاده از نرم افزار Mike21 ]پایان‌نامه[. بندرعباس: دانشگاه هرمزگان؛ 1391.

[16]    Federation WE, American Public Health Association. Standard methods for the examination of water and wastewater. Washington, DC, USA: American Public Health Association (APHA); 2005.

[17]    APHA (American Public Health Association), American Water Works Association, Water Pollution Control Federation, Water Environment Federation. Standard methods for the examination of water and wastewater. Washington, DC, USA: American Public Health Association; 1915. (Vol. 2).

[18]    Rahbani M. Numerical modelling of the coastal processes in Dithmarschen Bight incorporating field data [dissertation]. Univ. Kiel:Christian-Albrechts; 2011.

[19]    Uhrich MA, Spicer KR, Mosbrucker A, Christianson T. Evaluating turbidity and suspended-sediment concentration relations from the North Fork Toutle River basin near Mount St. Helens, Washington; annual, seasonal, event, and particle size variations-a preliminary analysis. Paper presented at: the 5th Federal Interagency Hydrologic Modeling Conference and the 10th Federal Interagency Sedimentation Conference; 2015 Apr 19-23; Nevada, USA.

[20]    Qu L, Lei T, Ning D, Civco D, Yang X. A spectral mixing algorithm for quantifying suspended sediment concentration in the Yellow River: a simulation based on a controlled laboratory experiment. International Journal of Remote Sensing. 2016 Jun 2;37(11): 2560-84.

[21]    Gee GW, Bauder JW, Klute A. Particle-size analysis. Methods of soil analysis. Part 1. Physical and mineralogical methods. United States: Soil Science Society of America; 1986. p. 383-411.

[22]    Olmsteas LB. A pipette Method Of Mechanical Analysis Of Soils Based On Im-Proved Dispersion Procedure. Washington, DC: United States department of Agriculture; 1930. p.1-22. (Vol. 170).